Situaties waarin UWV herbeoordeling WIA doet

Op dit moment doet UWV alleen een herbeoordeling wanneer iemand in ernstige financiële problemen of ernstige medische problemen komt. Dit geldt ook voor werkgevers.

Ernstige financiële problemen

Voorbeelden van ernstige financiële problemen zijn:
• Iemand heeft schulden en komt hierdoor binnenkort ernstig in de problemen. Bijvoorbeeld omdat iemand uit huis kan worden gezet of het huis misschien moet verkopen.
• Iemand in de laatste levensfase wil financiële zaken in orde maken voor nabestaanden.
• Een werkgever die misschien failliet gaat. Of misschien uitstel van betaling moet aanvragen.
• Iemand had een loongerelateerde uitkering (LGU) en krijgt binnenkort een vervolguitkering (VVU). Hierdoor gaat het inkomen erg omlaag.

Ernstige medische problemen

Het kan zijn dat de gezondheid van iemand heel veel slechter wordt, als die moet wachten op een herbeoordeling. Als blijkt dat een herbeoordeling dit kan voorkomen of verminderen, krijgt iemand deze alsnog.

Wij helpen u graag bij het voorbereiden van een eventuele herbeoordeling en bij het correct doorlopen van de aanvraagprocedure

Bron: Stichting Platform Sociale Zekerheid Noord- en Midden-Limburg / UWV

Hoe is UWV met deze nieuwe ziekte omgegaan? Wat hebben we geleerd? En hoe staan we er nu voor? We vragen het aan Kevin De Decker, verzekeringsarts en medisch adviseur bij UWV.

1. Hoeveel mensen hebben een WIA-uitkering gekregen vanwege long covid?

Sinds 2021 hebben 12.000 tot 13.000 mensen met long covid een WIA-beoordeling gehad. Van de mensen die een uitkering aanvroegen, kreeg 85% er ook daadwerkelijk een. Dat is vaker dan bij andere aandoeningen – daar ligt dat cijfer rond de 70%.

‘2020 en 2021 waren voor ons heel bijzondere jaren’, vertelt De Decker. ‘Het reguliere werk ging al anders. We deden alles telefonisch. En daarbij werden we in toenemende mate geconfronteerd met een nieuw ziektebeeld.’

Werknemers krijgen de eerste twee jaar doorbetaald door hun werkgever en kunnen pas daarna een WIA-uitkering aanvragen. ‘Door die vertraging was de instroom voor ons wel te beheersen’, zegt De Decker. ‘Bovendien waren het in het begin vooral nevendiagnoses – long covid naast andere aandoeningen – en steeg het aantal mensen met long covid als hoofddiagnose pas vanaf 2022 flink.’ De piek lag in 2024, met 5.000 tot 5.500 beoordelingen per jaar. ‘Dit kun je verklaren door de twee voorgaande jaren, toen de lockdowns eraf gingen en veel mensen de milde variant kregen.’

2. Hoe verliep de diagnosestelling?

De diagnosestelling was en blijft lastig. Er is geen scan of bloedonderzoek waarmee long covid eenduidig kan worden vastgesteld. ‘Als je arm uit de kom is, dan kun je dat op een röntgenfoto zien. Bij long covid kan dat niet. Met dit soort nieuwe ziektebeelden moet je het hebben van de persoonlijke verhalen van mensen’, zegt De Decker.

In het begin werd de kennis over long covid gedeeld via bestaande systemen, zoals onderlinge toetsingsgroepen en casuïstiekbesprekingen (overleggen over complexe gevallen).

‘In 2024 hebben we besloten om een nascholing te organiseren voor alle verzekeringsartsen. Er was toen zoveel kennis ontwikkeld en bekeken met elkaar dat het zinvol was om daar twee landelijke dagen aan te wijden.’ Onder andere C-support (een netwerkorganisatie voor post-covid), een sportarts en UWV-onderzoekers gaven er presentaties over long covid en hoe je daarmee om kan gaan in je medisch oordeel.

3. Zijn er ook mensen uitgestroomd uit de WIA met long covid?

‘Daar heb ik eigenlijk niet echt goede data over gezien. Er zijn zeker mensen weer uitgestroomd richting werk, maar de meeste mensen met long covid zitten nog in de WIA’, zegt De Decker.  Het verloop is volgens hem zeer individueel: sommige mensen waren bij de beoordeling gedeeltelijk weer aan het werk, anderen begonnen pas twee jaar later met re-integratiestappen.

‘We zien dat verbetering mogelijk is’, vertelt De Decker. ‘Maar we zien niet dat het massaal de goede kant op gaat, of dat na twee jaar iedereen weer beter is. Het ziektebeeld is ook bij iedereen heel verschillend. Dat maakt het lastig.’

4. Er was kritiek over de kwaliteit van de beoordelingen. Wat was er aan de hand?

Mensen met long covid vertelden dat ze zich niet gehoord voelden bij hun WIA-beoordeling. In de media kwamen mensen aan het woord die geen uitkering kregen terwijl ze wel financiële ondersteuning nodig hadden en erkenning zochten. Naar aanleiding daarvan deed UWV afgelopen zomer onderzoek. De analyse is afgerond en het eindrapport wordt binnenkort gepubliceerd.

De Decker licht alvast een tipje van de sluier op: ‘Uit de resultaten blijkt dat bij 84,6% van de beoordelingen het oordeel ‘navolgbaar’ was.’ Dit wil zeggen: er was duidelijk opgeschreven hoe een verzekeringsarts tot die keuze is gekomen. ‘Bij de overige beoordelingen was niet altijd volledig beschreven waarom een verzekeringsarts voor een bepaald aantal belastbare uren had gekozen. De uitkomst – wel of geen uitkering – klopt vaak wél’, aldus De Decker.

Het probleem is dat long covid een moeilijk objectiveerbaar ziektebeeld is. Je zou verwachten dat het foutrisico daardoor groter is. Toch ziet De Decker in de kwaliteitscontroles dat het foutpercentage niet heel anders is dan bij andere ziektebeelden.

De Decker erkent dat er gevallen zijn geweest waarbij mensen geen uitkering kregen terwijl ze daar wel recht op hadden. ‘We hebben hen in de media gezien. Dat is evident, dat is gebeurd’, zegt hij. ‘Natuurlijk willen we elke fout voorkomen, maar dat is bij long covid helaas niet gelukt. En daar zitten mensenlevens achter die de ondersteuning en de rechten van de overheid missen.’

5. Wat is de vooruitblik voor 2026 als het gaat om long covid en WIA? Daalt het aantal aanvragen?

Het aantal aanvragen neemt duidelijk af. In het eerste kwartaal van 2024 beoordeelde UWV nog 1.330 mensen met long covid als hoofddiagnose. In het derde kwartaal van 2025 was dat gedaald naar ongeveer 500 mensen.

‘Dat aantal daalt nog steeds’, zegt De Decker. ‘Wat we in 2026 nog moeten gaan zien is: zakken we door naar nul of blijft er een constant aantal aanvragen? Want er zijn nog steeds mensen die covid-infecties krijgen. Maar we weten nog niet of dat ook betekent dat er altijd een x-aantal mensen zal zijn dat die long covid ontwikkelen.’

De maatregel ‘vereenvoudigde WIA-claimbeoordeling zonder inzet verzekeringsarts’ zorgt ervoor dat 60-plussers die wachten op hun WIA-claimbeoordeling tijdelijk op een andere manier en door andere professionals dan de verzekeringsarts worden beoordeeld. Hiermee wordt capaciteit van de verzekeringsartsen vrijgespeeld, die vervolgens kan worden ingezet voor andere beoordelingen.

Minister Van Hijum van SZW heeft de de 60-plusmaatregel geherintroduceerd voor een periode van 2 jaar in de periode 1 september 2025 – 31 augustus 2027.

Mensen die vanaf 1 september 2025 het einde van de wachttijd bereiken en op dat moment 60 jaar of ouder zijn, komen in aanmerking voor de vereenvoudigde WIA-claimbeoordeling zonder of met minder inzet van de verzekeringsarts en met extra inzet van de arbeidsdeskundige. Door de maatregel kan UWV jaarlijks zo’n 10.000 extra beoordelingen uitvoeren.

Hoewel de minister blij is dat mensen door deze maatregel sneller duidelijkheid krijgen over hun WIA-aanvraag en dat UWV hierdoor meer lucht krijgt in de uitvoering, vindt Van Hijum het in de kern onwenselijk dat hij tijdelijk buitenwettelijk beleid moet voeren.

Bij de maatregel wordt onderscheid gemaakt naar leeftijd en 60-plussers krijgen (vaak) een WGA 80-100 uitkering toegekend zonder beoordeling door een verzekeringsarts. Hierdoor neemt de instroom van 60-plussers tijdelijk toe en stijgen de WIA-uitgaven. Daarnaast draagt de maatregel niet bij aan een structurele oplossing van de mismatch bij het sociaal-medisch beoordelen. Om deze reden heeft de bewindsman in zijn brief van 23 oktober 2024 juist laten weten dat hij de maatregel niet verlengde. De minister ziet zich dus genoodzaakt om de maatregel opnieuw in te voeren. De reden daarvoor is dat de omstandigheden voor UWV de afgelopen maanden zijn veranderd, waardoor de organisatie onder nog grotere druk staat.

Bron: Salarisvanmorgen

Reden voor de verlenging
De verlenging hangt samen met langere wachttijden, veroorzaakt door een tekort aan verzekeringsartsen en een toenemend aantal aanvragen. De langere termijn biedt meer duidelijkheid over het moment waarop een beslissing kan worden verwacht.

Voorschot op de WIA-uitkering
Twee weken voordat de WIA-uitkering normaal zou ingaan, wordt beoordeeld of een voorschot mogelijk is. Dit voorschot zorgt ervoor dat de werknemer of ex-werknemer inkomen behoudt zolang de beoordeling nog loopt.

Gevolgen voor eigenrisicodragers WGA
Werkgevers die eigenrisicodrager zijn voor de WGA betalen het voorschot. Dit kan door terugbetaling na uitkering of via directe betaling aan de (ex-)werknemer. Als achteraf blijkt dat geen recht bestond op het voorschot, betaalt UWV het bedrag terug aan de werkgever.

Bron: grenzinfo

Voor een deel van de Wajongers eindigt de uitkering wanneer zij vijf jaar aaneengesloten hebben gewerkt en op dat moment een inkomen verdienen van ten minste 75% van het wettelijk minimumloon. Het inkomen in die vijf jaar is niet van belang; doorslaggevend is dat er vijf jaar onafgebroken gewerkt is. Deze wijziging volgt uit de Wet vereenvoudiging Wajong, die sinds 2021 van kracht is.

Achtergrond van de maatregel
Met de wetswijziging wil de overheid stimuleren dat Wajongers die duurzaam voldoende verdienen worden beschouwd als regulier werkenden. Tegelijkertijd blijft er aandacht voor degenen die nog ondersteuning nodig hebben om hun werk te behouden. De Wet vereenvoudiging Wajong bracht eerder al de harmonisatie van inkomensregels en introduceerde voor bestaande werkenden het garantiebedrag, bedoeld om inkomenseffecten te verzachten.

Toetsing per januari 2026
Vanaf 1 januari 2026 gaat UWV maandelijks beoordelen of een Wajonger nog aan drie voorwaarden voldoet. De Wajong-uitkering en het garantiebedrag vervallen wanneer:

• er vijf jaar onafgebroken is gewerkt zonder onderbreking van drie maanden of langer

• het inkomen hoger is dan 75 procent van het wettelijk minimumloon

• er geen gebruik wordt gemaakt van voorzieningen of ondersteuning van UWV

Ondersteuning telt alleen mee wanneer deze formeel via UWV is aangevraagd. Hulp die niet officieel is vastgelegd, zoals begeleiding door een interne jobcoach, wordt niet meegenomen bij de beoordeling.

Bron: Arbeidsdeskundigen.nl

Wat is de tienjaarregel?

De tienjaarregel geldt voor jonggehandicapten die door het UWV ooit zijn beoordeeld voor de WAJONG 2015. Dat betekent dat het UWV destijds verwachtte dat er in de toekomst mogelijk weer arbeidsmogelijkheden zouden ontstaan.

De regel houdt in dat:

- als iemand na tien jaar nog steeds geen reële arbeidsmogelijkheden heeft;

- het UWV er dan vanuit mag gaan dat er sprake is van duurzaam geen arbeidsvermogen.

In dat geval kan iemand alsnog in aanmerking komen voor een Wajong-uitkering (Wajong 2015).

Wat is er veranderd sinds 2025?

Volgens het UWV Kennisverslag (UKV) 2023-9 leidt de toepassing van de tienjaarregel vanaf 2025 tot een duidelijke toename van het aantal Wajong-aanvragen.

Het UWV verwachtte (en ziet inmiddels) dat:

- het aantal aanvragen voor Wajong 2015 is gestegen met circa 800 tot 900 aanvragen per jaar (ongeveer 16%);

- deze aanvragen vooral komen van mensen die nu onder de Participatiewet vallen, maar eerder zijn afgewezen voor de Wajong omdat hun arbeidsongeschiktheid toen als niet duurzaam werd beoordeeld.

Om welke groep gaat het?

Het gaat met name om mensen die:

-  zijn afgewezen voor de Wajong 2015;

- daarna zijn aangewezen op de Participatiewet;

- en ook nu, ruim tien jaar later, nog steeds geen reële mogelijkheden hebben om te werken.

In totaal gaat het om een groep van naar schatting ongeveer 2.600 mensen die op basis van de tienjaarregel alsnog in aanmerking kunnen komen voor een Wajong-uitkering.

Wat betekent dit voor jou (in 2026)?

Ben jij – of ondersteun je iemand die:

- ooit is afgewezen voor de Wajong omdat herstel of arbeid nog werd verwacht;

- inmiddels tien jaar of langer geen arbeidsvermogen heeft;

dan is het nu relevant om opnieuw naar de situatie te laten kijken. In veel gevallen kan het zinvol zijn om:

- het oude UWV-besluit erbij te pakken;

- medische en andere relevante stukken te verzamelen;

- advies in te winnen over het indienen van een nieuwe Wajong-aanvraag.

Tot slot

Ook in 2026 geldt: de tienjaarregel kan het verschil maken. Voor mensen die jarenlang tussen wal en schip zijn gevallen, kan deze regeling alsnog zorgen voor meer duidelijkheid en inkomenszekerheid. Vraag onze spreekuurhouders voor advies.

Bron: Stichting Platform Sociale Zekerheid Noord- en Midden-Limburg